Uw vraag direct beantwoorden : 030-7600700

Menu Hide

Opdracht direct aanmelden

Samenvatting: Bij een head swap wordt de defecte lees-/schrijfkoppenmodule van een harde schijf vervangen door een bijpassende module uit een donorschijf. Dit is een van de meest delicate procedures binnen fysiek gegevensherstel, omdat een niet-passende of onjuist behandelde donorschijf juist de schijfplatters kan beschadigen die gered moeten worden. Deze gids legt uit wanneer een head swap daadwerkelijk noodzakelijk is, hoe donorschijven worden geselecteerd voor Seagate- en Western Digital-hardware, wat er tijdens de procedure mis kan gaan en hoe de slagingspercentages van gegevensherstel eruitzien wanneer rekening wordt gehouden met de conditie van de platters.

Een veelvoorkomende, kostbare aanname: een klikkende harde schijf betekent niet altijd dat het vervangen van de leeskop de oplossing is. Aannemen dat dit wel zo is, is een van de duurste fouten die bij een defecte schijf kan worden gemaakt, en het komt verrassend vaak voor. 

Gegevensherstel na vervanging van de leeskop van een harde schijf houdt in dat een defecte lees-/schrijfkoppenmodule wordt vervangen door een compatibele module uit een donorschijf, zodat de originele schijfplatters toegankelijk kunnen worden gemaakt en uitgelezen. De koppen zweven slechts enkele nanometers boven de draaiende platters en lezen en schrijven data zonder het oppervlak ervan aan te raken. Wanneer ze defect raken, kan het vervangen van de leeskop door een goed afgestemde donor een manier bieden om toegang te krijgen tot de data en deze te herstellen.

Juist dat feit maakt een kopvervanging tot een procedure waarbij veel op het spel staat. Het brengt een reëel risico met zich mee voor de oppervlakken die juist moeten worden gered; daarom is het van groot belang om te begrijpen wanneer het echt nodig is en wanneer niet, voordat een schijf wordt geopend. 

Wat is een kopvervanging bij de herstel?

Een kopvervanging is een nauwkeurige mechanische transplantatie, en inzicht in hoe deze werkt is essentieel voor de herstel door middel van een kopvervanging bij harde schijven. Bij deze procedure wordt het defecte lees-/schrijfmechanisme vervangen, terwijl de originele platen behouden blijven.

Elke harde schijf heeft zijn lees- en schrijfkoppen op één mechanische arm, de zogenaamde head stack assembly (HSA). Belangrijke punten om te begrijpen:

  • Boven en onder elk schijfoppervlak bevindt zich één kop, die synchroon over de schijf bewegen om data te lezen en te schrijven terwijl de schijven eronder draaien.
  • De koppen raken de schijf nooit aan. Ze zweven op een luchtkussen dat wordt gegenereerd door de rotatie van de schijf zelf, op een hoogte van slechts enkele nanometers.
  • Een kopvervanging is het proces waarbij een defecte HSA wordt verwijderd en vervangen door een compatibele HSA uit een donorschijf.
  • De donorschijf is een afzonderlijke, werkende eenheid van hetzelfde model, die specifiek is aangeschaft om te worden gedemonteerd voor onderdelen. Het zijn de koppen van de donorschijf, niet de platen, die worden getransplanteerd.
  • Zodra de HSA van de donorschijf in de defecte schijf is geplaatst en opnieuw is aangesloten, kan de schijf – mits de compatibiliteit goed is – de originele platters goed genoeg lezen zodat een technicus er een kopie van de data van kan maken.

Herstellen — een vervanging:

Dit is geen conventionele reparatie. Bij een kopvervanging wordt er niets aan de defecte kop gecorrigeerd. Het defecte onderdeel wordt volledig vervangen, en de hele procedure is uitsluitend bedoeld om een kort, stabiel tijdvenster te creëren waarin de originele platters kunnen worden gekloond voordat er nog iets anders defect raakt. 

Wanneer is het vervangen van de leeskop noodzakelijk?

Een kopvervanging kan niet veilig ongedaan worden gemaakt als er iets misgaat. Daarom moet de herstel door middel van kopvervanging bij een harde schijf beginnen met een nauwkeurige diagnose, in plaats van ervan uit te gaan dat elke schijf die klikgeluiden maakt of niet reageert, defecte koppen heeft.

  • Fysieke schade is de meest directe oorzaak, meestal als gevolg van een kopcrash. Bij een schijf die tijdens het draaien is gevallen of een plotselinge mechanische schok heeft ondergaan, kunnen de koppen tegen het oppervlak van de schijfplaten slaan. Daarna zijn de koppen niet langer betrouwbaar genoeg om te gebruiken, zelfs als de schijfplaten onbeschadigd blijven.
  • Stiction is de tweede veelvoorkomende oorzaak. De koppen blijven, terwijl ze geparkeerd zijn, door adhesie aan het oppervlak van de schijf vastzitten, meestal na een lange periode van niet-gebruik of een storing in het parkeermechanisme. Een schijf die last heeft van stiction maakt vaak een herhaaldelijk klik- of tikkend geluid terwijl de spindelmotor tevergeefs probeert de koppen los te maken. Dit is het symptoom dat algemeen bekend staat als de ‘click of death’.
  • Een defecte voorversterkerchip is de derde oorzaak en deze is van buitenaf het moeilijkst te herkennen. De voorversterker zit op de flexibele kabel van de HSA en is gemonteerd in de afgesloten behuizing, in plaats van op de externe printplaat waar hij gemakkelijker te controleren zou zijn. Zijn taak is om de zwakke signalen op microvoltniveau die de koppen van de draaischijf oppikken, te versterken tot een signaal dat sterk genoeg is om door de controller van de schijf te worden gelezen. Wanneer de voorversterker defect raakt, kunnen de koppen zelf in perfecte mechanische staat verkeren, maar toch niet in staat zijn om iets betrouwbaar te lezen. 

Wat een Leeskopvervanging NIET Oplost:

Beschadigde firmware, een beschadigde externe printplaat (PCB) en een vastgelopen spindelmotor kunnen allemaal symptomen veroorzaken die identiek lijken aan een defecte leeskop, waaronder klikgeluiden en een schijf die het systeem niet detecteert. Voor geen van deze gevallen hoeft de behuizing te worden geopend. Vaststellen waar de fout daadwerkelijk ligt, in plaats van aan te nemen dat klikgeluiden altijd te wijten zijn aan de leeskoppen, is wat het verschil maakt tussen een juiste diagnose en een onnodige en risicovolle ingreep. 

Hoe donorschijven worden geselecteerd

Het vinden van een donorschijf is zelden zo eenvoudig als het kopen van hetzelfde modelnummer. Fabrikanten wijzigen interne componenten, waaronder de koppen, de voorversterkerchip en de firmwarekalibratie, gedurende meerdere productieseries die allemaal hetzelfde externe modelnummer dragen. Twee schijven die er op de verpakking identiek uitzien, kunnen van binnen mechanisch en elektronisch incompatibel zijn. 

Over het algemeen moeten vier zaken op elkaar aansluiten om een donorschijf te laten werken:

  • Aantal koppen en kopkaart. De donordrive moet hetzelfde aantal fysieke koppen hebben als de patiëntdrive, en de interne kaart in de firmware die aangeeft welke kop welk schijfoppervlak leest, moet overeenkomen. Een donordrive met het verkeerde aantal koppen, of met het juiste aantal maar een andere toewijzing, zal niet werken, ongeacht hoe goed de rest op elkaar aansluit.
  • Adaptieve parameters. Elke schijf bevat in de firmware opgeslagen, nauwkeurig afgestelde waarden die compenseren voor de nauwkeurige mechanische eigenaardigheden van de eigen kopstapel. Hiertoe behoren microjog-waarden, die kleine positionele verschuivingen corrigeren tussen de plek waar een kop fysiek op de actuator zit en de plek waar het servosysteem verwacht dat het midden van de spoorlijn zich bevindt. De microjog-waarden van een donor moeten binnen een vrij krap bereik van de oorspronkelijke waarden van de ontvangende schijf vallen, aangezien de firmware is gekalibreerd op basis van de specifieke koppen waarmee deze is geleverd, niet die van de donor.
  • Overeenstemming van de voorversterker. Ook de voorversterker moet met nauwkeurigheid overeenkomen, zowel wat betreft de chipfabrikant als de siliciumrevisie, omdat de controller van de schijf is gekalibreerd op basis van de exacte elektrische kenmerken van die specifieke voorversterker. Een afwijking hier verhindert niet altijd dat de schijf op gang komt, maar belemmert doorgaans wel een betrouwbare uitlezing, wat het doel van de uitwisseling volledig tenietdoet.
  • Consistentie van de productiebatch. Schijven die binnen een kort tijdsbestek in dezelfde fabriek zijn gebouwd, zijn afkomstig uit dezelfde componentenpartijen, inclusief dezelfde serie kopwafers, voorversterkerbatch en partij schijfmedia. Hoe dichter de productiedatum en -locatie van de donorschijf bij die van de te vervangen schijf liggen, hoe groter de kans dat alles samenwerkt zonder ingrijpende compensatie.

Verschillen tussen Seagate en WD bij het verwisselen van leeskoppen

Seagate en Western Digital coderen de productie-informatie die nodig is voor het matchen van donoren op verschillende plaatsen, dus wie tussen de twee merken wisselt, moet het label elke keer op een andere manier lezen. 

  • Western Digital drukt een Drive Configuration Matrix (DCM) op het etiket af, een alfanumerieke code die zo meteen de leverancier van de kopstapel en de in dat exemplaar gebruikte voorversterkerconfiguratie aangeeft. Twee WD-schijven met hetzelfde modelnummer en dezelfde firmwareversie kunnen nog steeds verschillende DCM-codes hebben, en een discrepantie hierin is vaak al voldoende om een donorschijf uit te sluiten nog voordat deze wordt geopend.
  • Seagate hanteert een andere aanpak en baseert zich op een combinatie van het onderdeelnummer, de locatiecode en de productiedatum die op het label van de schijf zijn afgedrukt. De locatiecode geeft aan in welke specifieke fabriek de schijf is gebouwd. Dezelfde logica voor het matchen van locatie en datum geldt ook voor de met helium gevulde schijven van Seagate, waarbij het matchen van donorschijven extra beperkingen met zich meebrengt.

De firmwareversie is bij beide merken van belang, maar de praktische aanpak verschilt. Bij Seagate-schijven is de firmwareversie een korte alfanumerieke code die op het label is afgedrukt, en binnen één versie kunnen er nog subversies bestaan als gevolg van microcode-patches die met tussenpozen van maanden zijn toegepast en die bij sommige series van invloed zijn op de compatibiliteit van de leeskoppen. Western Digital verwerkt firmware-informatie rechtstreeks in het uitgebreide modelnummer in plaats van een aparte code te gebruiken, en is doorgaans iets toleranter ten aanzien van firmware-verschillen dan Seagate, hoewel een betere overeenkomst de kansen altijd vergroot. 

In de praktijk:

Het zoeken naar een Seagate-donorschijf leunt sterk op de sitecode en de nabijheid van de datum, terwijl het zoeken naar een WD-donorschijf leunt op de DCM-tekens en het overeenkomende segment van het modelnummer na de modelbenaming. Geen van beide systemen garandeert een werkende donorschijf op basis van alleen de informatie op het etiket. Beide worden uiteindelijk bevestigd of uitgesloten zodra de daadwerkelijke adaptieve gegevens op firmwareniveau van de schijf kunnen worden gelezen.

Wat er mis kan gaan tijdens het verwisselen van de leeskoppen

De procedure brengt een reëel risico met zich mee voor de platen die ze juist moet beschermen, en het grootste deel van dat risico concentreert zich op een handvol specifieke storingspunten.

  • Verontreiniging. Het verwisselen van de koppen moet plaatsvinden in een gecertificeerde Klasse 100-cleanroom, omdat één enkel deeltje in de lucht dat op het verkeerde moment op een blootliggende schijf neerslaat, permanente krassen kan veroorzaken of een nieuwe kopcrash kan veroorzaken op het moment dat de schijf weer gaat draaien. Buiten die gecontroleerde omgeving is de kans veel groter dat de procedure de data vernietigt die ze juist had moeten redden, dan dat ze deze herstelt.
  • Contact tussen de sliders tijdens verwijdering of installatie. De afzonderlijke koppen, ook wel sliders genoemd, mogen elkaar of het blootliggende oppervlak van de schijf nooit raken terwijl de eenheid zich buiten de behuizing bevindt. Gespecialiseerd gereedschap, zogenaamde ‘head combs’, houdt de sliders tijdens de overdracht uit elkaar, juist om dit te voorkomen, en een misstap in deze fase kan een slider beschadigen nog voordat deze is geïnstalleerd.
  • Een incompatibele donor. Koppen die mechanisch dicht genoeg bij elkaar liggen om te passen, maar elektronisch niet compatibel zijn – vanwege een verkeerde voorversterkerrevisie of microjog-waarden die te ver afwijken van het origineel – kunnen nog steeds worden geïnstalleerd en ingeschakeld. Ze kunnen dan onbetrouwbare uitleesresultaten opleveren of, in sommige gevallen, tijdens de poging onjuiste data terugschrijven naar de platters, waardoor de oorspronkelijke schade wordt verergerd in plaats van hersteld.
  • Onjuiste omgang met de ramp. Dit veroorzaakt schade die specifiek is voor schijven met ramp-parking, waarbij de koppen op een kleine plastic ramp buiten de buitenrand van de schijf rusten. Het optillen van de HSA voordat de sliders de ramp volledig hebben verlaten, kan de delicate ophanging die elke slider vasthoudt scheuren, waardoor de kopstapel wordt vernietigd nog voordat deze de schijf heeft verlaten.
  • Herhaalde pogingen om de schijf in te schakelen vóór een juiste diagnose. Dit verergert vrijwel elk ander risico op deze lijst. Elke poging om een schijf met reeds beschadigde koppen op gang te brengen, brengt het risico met zich mee dat er nog meer van de magnetische coating van de schijf wordt afgeschraapt, waardoor het gebied dat nog kan worden hersteld kleiner wordt tegen de tijd dat er eindelijk een professionele kopvervanging wordt uitgevoerd.

Hoe de toestand van de schijfplaten het succes van een kopvervanging bepaalt 

Het succespercentage van het vervangen van de koppen varieert enorm, afhankelijk van de toestand van de platen vóór de vervanging. Elk cijfer dat zonder die context wordt genoemd, is vrijwel zinloos.

  • Een ‘schone’ kopstoring. Soms vallen de koppen ‘schoon’ uit, als gevolg van wrijving of een storing in de voorversterker, zonder dat er ooit contact is gemaakt met het oppervlak van de schijf. In deze gevallen kan een correct afgestemde donorvervanging, uitgevoerd in een geschikte cleanroom, in meer dan 90% van de pogingen slagen. De schijven blijven onbeschadigd, dus alleen het leesmechanisme hoeft te worden vervangen.
  • Bekraste platen na een kopcrash. De vooruitzichten veranderen aanzienlijk zodra een daadwerkelijke crash krassen op het oppervlak van de plaat heeft veroorzaakt. Schattingen uit de sector, die alle soorten fysiek en logische herstel omvatten, lopen sterk uiteen en worden doorgaans aangegeven in het bereik van 60 tot 75 procent. Dit bereik vertalt de volledige mix van opdrachten die laboratoria ontvangen, inclusief enkele die te ernstig beschadigd zijn om nog te kunnen worden geholpen. Goed uitgeruste laboratoria die mechanische storingen behandelen, met name wanneer de opdracht in principe te repareren is, rapporteren doorgaans aanzienlijk hogere cijfers. Zelfs dan kan het aandeel daadwerkelijk teruggewonnen data variëren van een volledig resultaat tot gedeeltelijke bestanden die beperkt zijn tot de oppervlakken die onbeschadigd zijn gebleven. 

Wat de Resultaten Daadwerkelijk Bepaalt:

Wat deze resultaten het meest betrouwbaar van elkaar onderscheidt, is wat er met de schijf is gebeurd tussen het moment van de storing en de poging om deze te repareren. Een apparaat dat bij de eerste klik is uitgeschakeld, nooit meer is opgestart en wordt behandeld door een laboratorium met een goede cleanroom en een voorraad donoreenheden, heeft aanzienlijk betere kansen dan een apparaat dat herhaaldelijk is ingeschakeld in een poging tot zelfdiagnose. Elke extra opstartbeurt van reeds beschadigde leeskoppen kan het beschadigde gebied vergroten en het redbare deel verkleinen.

Conclusie: waarom de eerste poging de enige poging is die telt

De herstel door het vervangen van de koppen van een harde schijf is geen procedure die bij een tweede poging beter verloopt. De platen overleven het proces in een herstelbare toestand of ze doen dat niet, en er is geen gedeeltelijke waardering voor het bijna slagen. De afstemming van de donorschijf, de omstandigheden in de cleanroom en de behandeling van het geheel moeten vanaf het begin kloppen, omdat elke afkorting die in één fase wordt genomen, zich in de volgende fase vaak manifesteert als blijvende schade.

Dit is ook de reden waarom de beslissing om een schijf te openen nooit lichtvaardig mag worden genomen. Een juiste diagnose, een goed afgestemde donorschijf en een gecontroleerde omgeving maken het verschil tussen een herstelbaar geval en een verloren geval, en geen van deze factoren kan achteraf nog worden geregeld zodra een schijfplaat beschadigd is.

Neem contact op met Stellar Gegevensherstel voor een evaluatie van de mogelijkheden voor de herstel bij vervanging van de HDD-leeskop, voordat u probeert een klikkende of niet-reagerende schijf opnieuw in te schakelen.

Veelgestelde vragen

76% van de mensen vond dit Blog nuttig

Over de auteur

  • The Hague Security Delta
  • ISO 9001:2015-gecertificeerd
  • MKB Innovative
  • MVO Nederland
Laat u terugbellen